Σεπτέμβριος 2015

Μήνας πρωτοχρονιάς :  ακαδημαϊκού, άρα και σχολικού, και εκκλησιαστικού έτους.

Νέα αρχή στα παλιά "λημέρια", προετοιμασία για το σχολείο.

Επέτειος εξήντα χρόνων των " Σεπτεμβριανών", της ελληνικής νύχτας των κρυστάλλων.

       Απόγευμα 6ης - ξημερώματα 7ης Σεπτεμβρίου 1955 : 60 χρόνια από το οργανωμένο κρατικά πογκρόμ εναντίον της ελληνικής (κατά κύριο λόγο και δευτερευόντως και άλλων) μειονότητας της Κωνσταντινούπολης (και της Σμύρνης) με αφορμή μια άλλη πληγή, το Κυπριακό. Οι λεηλασίες του κατευθυνόμενου όχλου, η πολύμορφη κακοποίηση πολλών ομογενών (ενδεικτικά 400 περίπου -αδήλωτοι οι περισσότεροι -βιασμοί σύμφωνα με την Dilek Güven), καταστροφές περιουσιών, οικιών, ναών , νεκροταφείων... (νεκροί : 37). Αφίσα της τρέχουσας έκθεσης στην Αθήνα (με πρωτοσέλιδα εφημερίδων τουρκικών, ελληνικών και φυσικά... αγγλικών...).

41 χρόνια...

Ξημερώματα Σαββάτου τότε, παραλία "Πέντε μίλι", Κερύνεια...

Αττίλας Ι

άποψη της ευρύτερης περιοχής Κερύνειας από το κάστρο Α. Ιλαρίωνα

Είναι δύσκολο να πιστέψω

πως μας τους έφερε η θάλασσα της Κερύνειας [...]

Ανασήκωσε την πλάτη κι απόσεισέ τους Πενταδάκτυλέ μου...

(Κ. Μόντης)

Απόβαση...

*

Μόνο που δεν τους έφερε μόνο η θάλασσα και τα βουνά τι να κάνουν...

Πάσχα 2015

Χριστός Ανέστη, 

ευχές για ανάσταση σε όλα τα επίπεδα για όλους μας...

*

κορυφαίος ψήστης ρουμελιώτης - λουκούμια τα ψητά!

Με πολύ ζεστούς φίλους φέτος, δυνατές συζητήσεις και ευφρόσυνη διάθεση 

- μια ωραία πασχαλιά, μια καρδιακή συνάντηση ανθρώπων.

 Και τα βραδινά :

λαμπροκουλούρα

μαγειρίτσα και πιλάφι με εντόσθια

τσουρέκια

σμυρναίικα κουλούρια

Και του χρόνου !

Ξημέρωμα Κυριακής των Βαΐων

189 χρόνια πριν, 1826, Μεσολόγγι.

 *

Πανσέληνος και έκλειψη απόψε. 

Σαν και τώρα νύχτα του Λαζάρου προς Κυριακή των Βαΐων (10η προς 11η Απριλίου 1826 τότε), δεν ξέρω αν είχε τόσο φως η νύχτα πριν από την Έξοδο στο Μεσολόγγι, καθώς οι περισσότεροι κάτοικοί του και υπερασπιστές ετοιμάζονταν για το απονενοημένο διάβημα, την τελευταία - απελπισμένη- ελπίδα. Ποιος μπορεί να αναλογιστεί την πίεση, την απελπισία, το φόβο, τον πόνο που ένιωσαν τόσοι άνθρωποι, οι περισσότεροι εκ των οποίων ουσιαστικά λίγο πριν αφήσουν την τελευταία τους πνοή, αργά το βράδυ προς τα ξημερώματα της Κυριακής των Βαΐων. Καλό δικό μας ξημέρωμα...

Θ. Βρυζάκης, Έξοδος

 Ακούστε ολόκληρο το συγκλονιστικό μουσικό έργο του  
Γ. Μαρκόπουλου σε ποίηση του Δ. Σολωμού :

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι 

1η Απριλίου, 60 χρόνια πριν

Επέτειος 60 χρόνων από την έναρξη του 

Απελευθερωτικού (αντιαποικιοκρατικού) Αγώνα των Κυπρίων,

1η Απριλίου 1955 -1959

*

Γεγονότα της ιστορίας του Ελληνισμού, άγνωστα εν πολλοίς. Ελάχιστα κείμενα για το "Κυπριακό" στα μαθήματά μας. Και αυτή η ημέρα αφιερώνεται σε "πρωταπριλιάτικα" αστεία και φάρσες...

 *

Παρουσίαση

(ή πατήστε την εικόνα)

Α΄μέρος και Β΄μέρος (μετάβαση από το Α')

Η παρουσίαση αυτή (εμπλουτισμένη φέτος, πολύ πέρα από το 45λεπτο του μαθήματος και του διαλείμματος!) δημιουργήθηκε στα πλαίσια του μαθήματος και της τάξης, συνοδεύεται δε με την επεξήγηση και το διάλογο. Ορκίστηκα στον εαυτό μου από την πρώτη χρονιά που μπήκα σε τάξη ότι παιδιά που θα περνούσαν από τα χέρια μου θα άκουγαν πέντε - δέκα πράγματα απαραίτητα, για την ιστορία, τη γλώσσα, τις αξίες μας, ένα εκ των οποίων είναι και αυτό. Η παρουσίαση βοηθά οπωσδήποτε περισσότερο από το "κήρυγμα". Αυτή αφιερώνεται στα αγαπημένα μου περσινά (και προπέρσινα) μαθητούδια-  κι ας μην την πρόσεξαν όλοι (ή όλη), κάποια κάτι άκουσαν, κάτι θα έμεινε... (ελπίζω).
*

Και μια "ένθετη παρουσίαση" που εμπεριέχεται στην κυρίως παρουσίαση και αποτελεί αποσπάσματα από τη μαρτυρία ενός τότε 19χρονου κρατούμενου Κυπρίου.

25η Μαρτίου 1821

 Γιορτάζουμε συμβατικά την αρχή της (αφού είχε ήδη ξεσπάσει στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και τη Πελοπόννησο) και ο πίνακας που ακολουθεί συμπυκνώνει τους αγώνες, τις ζωές, τους κόπους, τους μόχθους, τα υλικά και ψυχικά αποθέματα που εξαντλήθηκαν για να τελεσφορήσει η Μεγάλη Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Υπέρ πατρίδος το παν

(1858)

    Γνωστό και με τον τίτλο Η Ελλάς ευγνωμονούσα έργο που ζωγράφισε ο Θεόδωρος Π. Βρυζάκης, ο πρώτος ζωγράφος της μεταοθωμανικής Ελλάδας, ο ζωγράφος της Επανάστασης, γνωστός για  ζωντανές και πιστές αναπαραστάσεις της ελληνικής ιστορίας,  ο θεμελιωτής της λεγόμενης «Σχολής του Μονάχου», που γεννήθηκε στη Θήβα  (19 Οκτωβρίου 1814). Ορφανό της Επανάστασης, αφού ο πατέρας του, Πέτρος Βρυζάκης, απαγχονίστηκε από τους Τούρκους τον Μάιο του 1821. Το 1832 σε ηλικία 18 ετών με την ενθάρρυνση ενός γερμανού φιλόλογου, μετανάστευσε στο Μόναχο της Βαυαρίας, όπου ασχολήθηκε με τη ζωγραφική, σπούδασε, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και απεβίωσε στις 6 Δεκεμβρίου 1878.

Εαρινή

...ισημερία σήμερα, πρώτη επίσημη της άνοιξης.
Πότε τελειώσαμε και αυτόν το Μάρτιο;

Με μια εικαστική απόδοση της εποχής : φρέσκια, με άρωμα και γεύση δροσερού χόρτου, γήινη και πάλλουσα, θάλλουσα και νεαρή, αναζωογονητική και γόνιμη.

Παραφράζοντας τον Ποιητή :  
δάγκωσα τη μέρα και έσταξε μια σταγόνα πράσινο αίμα...

      Η απεικόνιση αυτή ανήκει στην έμπνευση της εξαίρετης εικαστικού και αγιογράφου Αλεξάνδρας Τσίγκου. Στην αρχή- και σε σύγκριση με την ανυπέρβλητη Οπώρα της- με παραξένεψε αυτή η εικόνα: κάπως παγανιστική, από άλλο κόσμο, μη ρεαλιστική, σαν τις ανεράιδες των παραμυθιών, λίγο ρομαντική, ζωντανή και απόκοσμη. Λίγο με απογοήτευσε, για να με καταγοητεύσει στη συνέχεια, όταν αυτόματα τη συνδύασα με την αγαπημένη συγγραφέα, την Ισμήνη Καπάνταη, η οποία με μαγεύει με τα ιστορικά μυθιστορήματά της, καθώς έπεσε στα χέρια μου το έργο της "Η ιστορία της Ιόλης" ,  ένα πιο σύγχρονο αλλά πάντα με ιστορική διάσταση έργο:

Νεραϊδομάτω

Η κυρα-Μανωλία, η Λάμια, η κυρά-Κάλω - κάποια από τις κόρες της , μια Νεράιδα όμορφη σαν άστρο, με πράσινα μαλλιά βοστρυχωτά, ...να χορεύει κάτω στη ρεματιά με τα μαλλιά ξεσκέπαστα… Κόρη του Νερού που είχε αφήσει το μαντήλι αφημένο που το παλικάρι κρυμμένο στις λυγαριές και τα καλάμια το έκλεψε της ξωθιάς... Έκαναν παιδιά με νεραϊδίσια μάτια, πράσινα, γαλάζια, σκούρα θαλασσιά, σταχτοπράσινα, γκρίζα σκοτεινά  σαν απάτα νερά, όλα με μάτια του νερού – σε άλλους υπερίσχυε η ανθρώπινη καταγωγή, ενώ κάποιοι είχαν στις φλέβες τους νερό και για καρδιά είχαν πέτρα… (σσ. 29-31)

*

Η ιστορία της Ιόλης

        Βιβλίο (μικρό μυθιστόρημα; νουβέλα εκτεταμένη;) του 1992, που διαβάστηκε απνευστί. Είναι ένας εσωτερικός μονόλογος με αναδρομές, μια αφήγηση της κεντρικής ηρωίδας που έχει φυσικά μια αναφορά σε ιστορική περίοδο του 1821, αλλά εκτυλίσσεται σε τρία χρονικά επίπεδα : στο σήμερα, στο παρελθόν της γυναίκας και στον ιστορικό χρόνο της συγγραφής της (ιστορία της μεγάλης Επανάστησης του 1821, συγκεκριμένα το 1827). Διαφορετικό από τα άλλα αγαπημένα της, καθώς ψηλαφούμε την ανθρώπινη ψυχολογία : ανδρική, γυναικεία, ζευγαριού, γονέων (μητέρας κυρίως)-παιδιών,  Μάρκος (Μέντορας ή Πυγμαλίων),  Ευτύχης και η συζυγία, ανταγωνισμός, πάθος, λάθος,  όρκος, σύμβαση,  ψευδαισθήσεις, εσωτερικό ξεκαθάρισμα, αλληλοπεριχώρηση τόσο ασύμμετρη, παράλληλες ιστορίες αγάπης- εγκατάλειψης- θανάτου σε δύο ιστορικές περιόδους, στη ζωή και στη μυθοπλασία, σημειολογία στα ονόματα … Και πάλι προσωπικές ταυτίσεις με την ανάγνωση : Φιλοσοφική, αγάπη για την ιστορία, Μάχης Αναλάτου (σε σχολείο επί της οδού αυτής ο οκτάωρος τότε διαγωνισμός ΑΣΕΠ καθηγητών!), Άγραφα... Ένα πιο ζεστό βιβλίο της Καπάνταη, όχι τόσο ολοκληρωμένο ίσως να πουν κάποιοι και λόγω πειορισμένης έκτασης, ωστόσο πολύ δυνατό - το αγάπησα, έχει αλήθειες, ατμόσφαιρα, το μύθο της Λάμιας, το σμίξιμο των ανθρώπων με τις ανεράιδες…

        Η λογοτεχνική της παραγωγή της Καπάνταη αφορά ιστορικές περιόδους, όπως Οθωμανοκρατία-Ενετοκρατία, 1821, 16^ος αιώνας, αλλά και Βυζάντιο, με πρωταγωνίστριες των ιστοριών της κυρίως γυναίκες…Έχει γράψει, επίσης, τα κείμενα ενός εκπληκτικού οδοιπορικού στην Ιωνία που προβλήθηκε από τη ΕΡΤ το 1995 με τίτλο Επί τα ίχνη (δείτε τα επεισόδια διαδικτυακά από το ψηφιακό αρχείο εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ). 
 [Εργογραφία : Επτά φορές το δαχτυλίδι (1989), Απειρωτάν και Τούρκων - μυθιστόρημα (1990), Η Ιστορία της Ιόλης - μυθιστόρημα (1992), Πού πια καιρός - μυθιστόρημα (1996), Στο Κρυφό Σχολειό - παιδικό (1997), Ιωνία (Οι Έλληνες στη Μικρασία) - λεύκωμα (1997), Εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη - λεύκωμα (1999), Η Φλώρια των νερών - μυθιστόρημα (1999), Το άλας της Γης- μυθιστόρημα (2002), Eμείς έχουμε εμάς, μυθιστόρημα (2007)].

* 

Αποσπάσματα του βιβλίου:

41 : Όταν ο Μάρκος (σημείωση: σημειολογικά και το όνομα ενός ήρωά της εμπνευσμένο από το '21, τον Μπότσαρη; Από το Μεσολόγγι; Με καταγωγή απώτερη από τα απάτητα Άγραφα;) ήταν μια οδυνηρή ανάμνηση, τις ώρες που βρισκόμουν δίχως άμυνες ή ακόμα κι εκείνες τις ώρες που συνειδητά άνοιγα το κουτί με τα φαντάσματα προετοιμασμένη να πονέσω…

91: Ψάχνει να βρει λόγους που θα τον δικαιώσουν ηθικά / δικαιολογίες που θα ησύχαζαν τη συνείδησή του

119: Φαντάσου να σου τα έχουν πάρει όλα και εντούτοις να μπορείς εσύ, ο ανίσχυρος, να τους στερήσεις αυτό που περιμένουν, αυτό που θεωρούν ότι τους ανήκει διακιωματικά, τις κραυγές του πόνου, τις ικεσίες,  να σε βασανίζουν και εσύ να μπορείς να κρατηθείς, από θυμό ενδεχομένως… Ίσως γι’ αυτό φρόντιζαν οι Τούρκοι να ταξιδεύει μαζί τους, πριν απ’ αυτούς η φήμη για τη φοβερή σκληρότητά τους…

173 : Πόσο έχει ο δρόμος που ακολουθούμε χαραχτεί από πριν και  πόσο εμείς τον κουβαλούμε μέσα μας, πόσο τα κύτταρά μας τα ίδια διαμορφώνουν τις καταστάσεις και επιλέγουν τη σκηνή πάνω στην οποία θα παιχτεί το δράμα της ζωής μας; 

*

Η φράση που ξεχωρίζει ίσως :  « είμαστε αυτό που είμαστε και όχι αυτό που θέλουμε»…

Χρόνια 90 & 10

... συμπληρώνονται αντίστοιχα το 2015 από τη γέννηση και την εκδημία του ιατρού-ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, γεννημένου σαν σήμερα το 1925 στη Θεσσαλονίκη (με καταγωγή από το νομό Ρεθύμνης), ο οποίος ανήκει γραμματολογικά σους ποιητές της α' μεταπολεμικής γενιάς, φυλακίστηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο και αποφυλακίστηκε το 1951, ενώ απεβίωσε στην Αθήνα το καλοκαίρι του 2005. Στίχοι του έχουν μελοποιηθεί, επίσης. Ποιητής της λεπτής πικρής ειρωνείας και των παρενθέσεων...

Ο ποιητής
 (πηγή φωτό)

*

Αποσπάσματα από το έργο του, αγαπημένα σπαράγματα :

Απροσδιόριστη Χρονολογία 
   

Αυτή η μέρα πέρασε χωρίς καμιάν απόχρωση
Τόσο διαφορετική από τις άλλες μέρες
(Ίσως η απαρχή ομοίων ημερών)
Έσβησεν έτσι ανάλαφρα όπως ήρθε
Χωρίς να παιχνιδίσει ο ήλιος στα κλαδιά

Τράβηξε τις κουρτίνες της με διάκρισην η νύχτα.…

Ίσως —λες— πως δεν ήτανε καν μια μέρα

Μόνο που σήμερα φωνάζουν αρνητικά οι αριθμοί

 Το ρολόι γυρισμένο ένα ακόμα εικοσιτετράωρο

—Λες— πως περάσαμε ασυνείδητα τα μεσάνυχτα

Έναν ολόισιο ασφαλτοστρωμένο δρόμο.

 * 

Θά ’ρθει μια μέρα που δε θα ’χουμε πια τί να πούμε

Θα καθόμαστε απέναντι και θα κοιταζόμαστε στα μάτια

Η σιωπή μου θα λέει: Πόσο είσαι όμορφη, μα δε βρίσκω άλλο τρόπο να σ’ το πω

Θα ταξιδέψουμε κάπου, έτσι από ανία ή για να πούμε πως κι εμείς ταξιδέψαμε.

 *

Ο κόσμος ψάχνει σ’ όλη του τη ζωή να βρει τουλάχιστο τον έρωτα, μα δε βρίσκει τίποτα.

Σκέφτομαι συχνά πως η ζωή μας είναι τόσο μικρή που δεν αξίζει καν να την αρχίσει κανείς.

…

Μια μέρα, ας ήτανε, να φύγω μακριά σου αλλά κι εκεί θά ’ρθεις και θα με ζητήσεις 

Δεν μπορεί, Θε μου, να φύγει κανείς ποτέ μοναχός του.

*

13.12.43

Χτυπώ τους τοίχους της υγρής φυλακής μου και δεν προσμένω απάντηση
Κανείς δεν θ’ αγγίξει την έκταση της στοργής και της θλίψης μου.

*

Οι νικημένοι

Ξέρεις πως θά ’ρθει μια μέρα που θα φορέσουμε αλογάριαστα ολόγυμνοι τον εαυτό μας

*

Επιτάφιον

Εδώ αναπαύεται

Η μόνη ανάπαυση της ζωής του

Η μόνη του στερνή ικανοποίηση

Να κείτεται μαζί με τους αφέντες του

Στην ίδια κρύα γη, στον ίδιο τόπο.

*

Πέντε μικρά θέματα 
I

Μες στην κλειστή μοναξιά μου

Έσφιξα τη ζεστή παιδική σου άγνοια

Στην αγνή παρουσία σου καθρέφτισα τη χαμένη ψυχή μου.

III

Δρόμοι παλιοί που αγάπησα και μίσησα ατέλειωτα

 Κάτω απ’ τους ίσκιους των σπιτιών να περπατώ

Νύχτες των γυρισμών αναπότρεπτες κι η πόλη νεκρή

Την ασήμαντη παρουσία μου βρίσκω σε κάθε γωνιά

Κάμε να σ’ ανταμώσω, κάποτε, φάσμα χαμένο του πόθου μου

 Κι εγώ ξεχασμένος κι ατίθασος να περπατώ κρατώντας

Ακόμα μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου παλάμες.

(Και προχωρούσα μέσα στη νύχτα χωρίς

Να γνωρίζω κανένανε κι ούτε

Κανένας με γνώριζε).