Εκτός θέματος...

          Πολλές φορές στην έκθεση (παραγωγή γραπτού λόγου, όπως το λέμε) αντιμετωπίζουμε πολλά προβλήματα:

1. μικρή έκταση, γιατί δε γνωρίζουμε τι να γράψουμε- άρα ανεπαρκής ανάπτυξη 
2. ελλιπής ανάπτυξη των συλλογισμών μας με αποτέλεσμα να μη βγαίνει νόημα, να μην μπορούμε να παρουσιάσουμε πλήρως, ολοκληρωμένα και οργανωμένα τις απόψεις μας ή να μην είναι σωστά τεκμηριωμένες
3. απαντάμε σε άλλα από τα ζητούμενα όπως προκύπτουν από την εκφώνηση του θέματος, άρα έιμαστε εκτός θέματος...

*

Τα έχουμε πει ΠΟΛΛΕΣ φορές στην τάξη : 

1. Στην έκθεση δεν υπάρχει ελεύθερο θέμα (μόνο στη δημιουργική γραφή!) : διαβάζουμε πολύ καλά την εκφώνηση, γιατί το θέμα προδιαγράφει και την πορεία της έκθεσής μας.
2. Εντοπίζουμε το θεματικό κέντρο, τις βασικές έννοιες του θέματος (πχ. μιλά για τα ΜΜΕ, την εργασία-ανεργία, το περιβάλλον κλπ. ), την προβληματική (ποια πτυχή, ποια προβλήματα, ποια θέματα υπογραμμίζει, τι μας δίνει ως δεδομένα), τα ζητούμενα (τι μας ζητά να απαντήσουμε, σε τι να τοποθετηθούμε για να διατυπώσουμε τις απόψεις μας).
3. Κάνουμε σχεδιάγραμμα πριν γράψουμε την έκθεσή μας: καταγράφουμε τις (σκόρπιες) ιδέες μας και τις βάζουμε σε μια λογική σειρά.
4. Στην αρχή (πρόλογος) γράφουμε λίγα γενικά για το θέμα/βασική έννοια και στη συνέχεια (κυρίως θέμα) αναλύουμε τις απόψεις μας τεκμηριωμένα, με λογική αλληλουχία (η μία σκέψη λογικά να οδηγεί στην άλλη και σε ένα συμπέρασμα). Κλείνουμε ομαλά το κείμενό μας (ανακεφαλαιώνοντας μερικές φορές στον επίλογο). Σημείωση: προσέχουμε τις λεπτομέρειες του επικοινωνιακού πλαισίου που μας ζητείται (είναι άρθρο, επιστολή, λόγος κλπ.)
5. Ξαναδιαβάζουμε το κείμενό μας (πολλές φορές καθώς γράφουμε) και διορθώνουμε. Πολλές φορές επιθυμούμε να κάνουμε πιο σύνθετο το λόγο μας με αποτέλεσμα ασάφειες, συντακτικά και εκφραστικά λάθη, που δηλώνουν με τη σειρά τους ότι δεν έχουμε ξεκαθαρίσει και οργανώσει τις σκέψεις μας.

Καλύτερα να γράφουμε απλά, παρά να μη βγαίνει νόημα...  

Δεν γράφουμε πράγματα / ιδέες / σκέψεις άσχετες με το θέμα: όλα πρέπει να συνδέονται με αυτά που μας ζητούν.

Περίτεχνα και σύνθετα θα γράψουμε αποτελεσματικά μετά από πολλή εξάσκηση ! Το σημαντικό είναι το νόημα, να υπάρχει ουσία σε αυτά που γράφουμε διατυπωμένη με σαφήνεια.

 

Απορίες (2)

Ο ρόλος της παρένθεσης σε μία πρόταση/περίοδο λόγου: 

μια λέξη ή φράση σε παρένθεση προσδιορίζει, συμπληρώνει, επεξηγεί, αναλύει τα προηγούμενα (κυρίως) και μπορεί να παραλειφθεί χωρίς να αλλάξει το νόημα της περιόδου (βλ. Γραμματική , σ. 25). Μια άλλη χρήση μόλις έγραψα: σε παρένθεση μπαίνουν οι παραπομπές σε βιβλία, έργα, ονόματα συγγραφέων κλπ. Μερικές φορές τίθενται ολόκληρες προτάσεις σε παρένθεση (παρενθετικές προτάσεις) οι οποίες αποτελούν σχόλιο. Επειδή, ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση δεν πρόκειται για απλώς συμπληρωματική πληροφορία, αλλά κάτι πιο σημαντικό, χρησιμοποιούμε συνήθως τη διπλή παύλα (- -).
Παραδείγματα :

1. Μια σειρά επώδυνων οικονομικών μέτρων (αύξηση φορολογίας, τιμολογίων νερού, ρεύματος κ.α.) έχει εξαντλήσει τους πολίτες.
2. Η χρήση της παρένθεσης αφορά τα σημεία στίξης (βλ. Γραμματική , σ. 25).
3. Τ' αηδόνια δε σ' αφήνουνε να κοιμηθείς στις Πλάτρες... (Γ. Σεφέρης)
4. Η διαδικασία των εξετάσεων - απορώ γιατί τις φοβάσαι - δε μου φαίνεται τόσο δύσκολη.
    ή  Η διαδικασία των εξετάσεων (απορώ γιατί τις φοβάσαι) δε μου φαίνεται τόσο δύσκολη.

Σημείωση: Καλό είναι στην έκθεση να αποφεύγεται η συχνή χρήση των παρενθέσεων, αλλά να εντάσσεται το υλικό και οι πληροφορίες μέσα στο κείμενο (με συνδετικές/διαρθωτικές λέξεις, χρήση υποτακτικής σύνδεσης και προτάσεων με ολοκληρωμένο νόημα).

Απορίες (1)

     (θα απαντώ στην ενότητα/ετικέτα  Απορίες σε τυχόν ερωτήματα-απορίες που θα λαμβάνω)

         Όταν μας δίνεται μια περίοδος λόγου (από τελεία σε τελεία) ή απόσπασμα κειμένου  και μας ζητείται να βρούμε κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις, θυμόμαστε ότι: είναι δυνατόν (νοηματικά και συντακτικά) μια δευτερεύουσα πρόταση να εξαρτάται από μια άλλη δευτερεύουσα, η οποία όμως τελικά θα εξαρτάται από μία κύρια. Με άλλα λόγια σε μία περίοδο λόγου μπορούμε να έχουμε μόνο μία κύρια (και καμμία δευτερεύουσα) ή πολλές δευτερεύουσες και υποχρεωτικά μία κύρια.

(Ν. Γλώσσα  Γ΄  Γυμνασίου)